Acting Locally for Global Impact: พลังแห่งการลงมือทำเพื่อธรรมชาติ วิสัยทัศน์ความยั่งยืนจากท้องถิ่นสู่สากลโดย SSP

ในวันที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตการสูญเสียธรรมชาติอย่างรวดเร็ว วันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ (International Day for Biological Diversity: IDB) ซึ่งตรงกับวันที่ 22 พฤษภาคม ของทุกปี จึงไม่ได้เป็นเพียงวันในปฏิทิน แต่เป็น "เสียงเรียกเตือน" ให้มนุษยชาติกลับมาตระหนักถึงความสำคัญของระบบนิเวศที่เป็นรากฐานของทุกชีวิตบนโลก

ประวัติและความสำคัญของวันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ

องค์การสหประชาชาติได้ประกาศกำหนดวันนี้ขึ้นเพื่อสร้างความตระหนักรู้ถึงปัญหาและแนวทางการอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างยั่งยืน:

• ความเป็นมา: เดิมถูกกำหนดให้ตรงกับวันที่ 29 ธันวาคม (วันที่อนุสัญญาเริ่มมีผลบังคับใช้) แต่ต่อมาในปี พ.ศ. 2543 สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติได้เปลี่ยนมาเป็นวันที่ 22 พฤษภาคม เพื่อระลึกถึงวันที่ข้อตกลงอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (Convention on Biological Diversity: CBD) ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ ณ กรุงไนโรบี เมื่อปี พ.ศ. 2535
• ความสำคัญใน 3 ระดับ: การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพมุ่งเน้นการรักษาความอุดมสมบูรณ์ใน 3 มิติที่เกื้อกูลกัน
  1. ความหลากหลายของพันธุกรรม (Genetic Diversity): ความหลากหลายของยีนในสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกัน ช่วยในการปรับตัวและอยู่รอดในสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง
  2. ความหลากหลายของชนิดพันธุ์ (Species Diversity): ความหลากชนิดของพืช สัตว์ และสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ในพื้นที่หนึ่ง ๆ
  3. ความหลากหลายของระบบนิเวศ (Ecosystem Diversity): ความซับซ้อนของแหล่งที่อยู่อาศัยและการพึ่งพากันของสิ่งมีชีวิต
• มูลค่าทางเศรษฐกิจ: ความหลากหลายทางชีวภาพคือ "ต้นทุนทางธรรมชาติ" (Natural Capital) ที่มอบคุณประโยชน์มหาศาล (Ecosystem Services) ทั้งการฟอกอากาศ การหมุนเวียนน้ำสะอาด และการผลิตอาหาร ข้อมูลระบุว่าระบบนิเวศที่สมบูรณ์มีมูลค่าทางเศรษฐกิจโลกสูงถึง 179 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ การสูญเสียธรรมชาติจึงเป็นความเสี่ยงขั้นรุนแรงต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจโลก

พลังจากสองมือ สร้างผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่เพื่อโลกเรา

วันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ ประจำปี 2026 (International Day for Biological Diversity: IDB 2026) ธีมหลักในปีนี้คือ “Acting locally for global impact” เพื่อสื่อสารว่า พลังเล็ก ๆ จากสองมือของเราทุกคน สามารถสร้างผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่ให้แก่โลกได้ ซึ่งสะท้อนผ่านสัญลักษณ์ที่เปี่ยมความหมาย

• ลายนิ้วมือ: เป็นสัญลักษณ์แทนบทบาทสำคัญที่แต่ละคนและแต่ละชุมชนสามารถมีส่วนร่วมได้
• ลายเส้น: สื่อถึงการลงมือทำในระดับท้องถิ่นที่แผ่ขยายออกไปเปรียบเสมือนระลอกคลื่น หรือความร่วมมือที่เข้มแข็ง สีสันที่หลากหลาย: ตัวแทนของเป้าหมายทั้ง 23 ข้อ ของกรอบงานคุนหมิง-มอนทรีออล (Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework หรือ KM GBF) ที่มุ่งเป้าสู่การเป็น Nature Positive หรือการทำให้ธรรมชาติมีแนวโน้มที่ดีขึ้นภายในปี 2030

กลยุทธ์สู่เป้าหมาย Nature Positive: No Net Loss ถึง Net Gain

ในฐานะผู้นำพลังงานหมุนเวียน SSP ได้ยกระดับจากการ "ลดผลกระทบ" (No Net Loss) สู่การสร้าง "กำไรสุทธิ" ให้โลก (Net Positive / Net Gain) ผ่านแนวคิดสำคัญ

• No Net Loss (ไม่สูญเสียสุทธิ): การรักษาสมดุลไม่ให้ความหลากหลายทางชีวภาพลดลงจากการดำเนินธุรกิจ
• Net Gain / Net Positive (ประโยชน์สุทธิเป็นบวก): การดำเนินการฟื้นฟูจนธรรมชาติมีความอุดมสมบูรณ์มากกว่าก่อนเริ่มโครงการ เพื่อมุ่งสู่การเป็น Nature Positive อย่างแท้จริง

บทปฏิบัติการ "SSP GREEN HAVEN": การจัดการถิ่นอาศัย (Habitat Management)

โครงการ ณ อำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี คือบทพิสูจน์ความมุ่งมั่นผ่านการรักษา ถิ่นอาศัย (Habitat) ตามกรอบ AR3T (Avoid, Reduce, Restore, Transform) เพื่อสร้างความยืดหยุ่นให้ระบบนิเวศ

• ถิ่นอาศัยประเภทพื้นที่ชุ่มน้ำและแหล่งน้ำ (Wetland Habitat): SSP รักษาบ่อน้ำและพื้นที่ชุ่มน้ำภายในโรงไฟฟ้าเพื่อเป็นแหล่งอาหารและที่พักสำคัญของนกน้ำ โดยในปี 2568 พบสายพันธุ์ใหม่ที่น่าสนใจอย่าง นกเป็ดน้ำ และ นกกาน้ำใหญ่ รวมถึงนกอพยพที่ใช้พื้นที่นี้เป็นจุดแวะพักสำคัญ
• ถิ่นอาศัยประเภททุ่งหญ้าและลานโล่ง (Open Area Habitat): พื้นที่ลานโล่งใต้แผงโซลาร์เซลล์และพื้นที่โดยรอบ ถูกจัดการให้เป็นแหล่งหากินของนกที่ชอบที่โล่งแจ้ง เช่น นกกระแตแต้แว้ด และ นกยอดหญ้าสีดำ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ช่วยควบคุมประชากรแมลงในพื้นที่
• ถิ่นอาศัยประเภทพื้นที่สีเขียวและแนวรั้ว (Vegetation & Buffer Zone): เราพัฒนาแนวรั้วต้นไม้ให้หนาแน่นขึ้นเพื่อลดการแตกแยกของถิ่นอาศัย (Habitat Fragmentation) สร้างแนวเชื่อมต่อทางนิเวศ (Ecological Corridor) ทำให้ประชากร "ไก่ป่า" ซึ่งเป็นดัชนีชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ เติบโตขึ้นถึง 380% (จาก 10 ตัวในปี 2567 เป็น 48 ตัวในปี 2568) [2]
• สภาวะ Ecological Rebalancing (การปรับสมดุลใหม่ทางนิเวศ): ผลการดำเนินงานในปี 2568 พบความหลากหลายของชนิดพันธุ์นกเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจาก 18 ชนิด เป็น 31 ชนิด (รวมทั้งสิ้น 785 ตัว) แม้ปริมาณนกบางสายพันธุ์จะลดลง แต่คือการปรับสมดุลใหม่เมื่อมีสายพันธุ์หน้าใหม่เข้ามาแบ่งสรรพื้นที่หากิน ทำให้ระบบนิเวศมีความเสถียรและซับซ้อนมากขึ้น

สร้างการมีส่วนร่วมและส่งต่อองค์ความรู้สู่ชุมชน

ความยั่งยืนที่แท้จริงไม่ได้เกิดขึ้นเพียงภายในขอบเขตของโรงไฟฟ้าเสริมสร้างพลังงานเท่านั้น บริษัทฯยังมุ่งเน้นการให้ความรู้และสร้างความตระหนักรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพร่วมกับชุมชนรอบพื้นที่ โดยมีการจัดกิจกรรมแบ่งปันข้อมูลและเผยแพร่ผลการดำเนินงานสำรวจประชากรสิ่งมีชีวิตและกลุ่มนกเป็นประจำทุกปี เพื่อสร้างความเข้าใจว่าพลังงานสะอาดและธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์สามารถเติบโตร่วมกันได้อย่างยั่งยืน

เพราะทุกการลงมือทำ... มีความหมายต่อโลก จากความตั้งใจในการฟื้นฟูระบบนิเวศ ณ อำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี วันนี้เราได้เห็นแล้วว่า เมื่อเราเปิดพื้นที่และหยิบยื่นโอกาสคืนสู่ธรรมชาติ "ธรรมชาติจะนำพากลุ่มนกและสิ่งมีชีวิตหลากหลายสายพันธุ์ให้บินกลับคืนสู่บ้านที่ปลอดภัย" SSP พร้อมเดินหน้าส่งต่อแรงบันดาลใจจากความสำเร็จระดับท้องถิ่นนี้ เพื่อร่วมขับเคลื่อนโลกสู่เป้าหมาย Nature Positive ร่วมกัน

คำศัพท์น่ารู้ (Key Terms)

• Nature Positive: เป้าหมายระดับโลกในการหยุดยั้งและย้อนกลับการสูญเสียธรรมชาติ เพื่อให้ธรรมชาติเริ่มฟื้นตัวและดีขึ้นกว่าปีฐาน 2020
• Net Gain / Net Positive (ประโยชน์สุทธิเป็นบวก): ผลกำไรสุทธิทางความหลากหลายทางชีวภาพจากการฟื้นฟูที่มีค่าเป็นบวก เมื่อหักลบผลกระทบเชิงลบแล้ว
• No Net Loss (ไม่สูญเสียสุทธิ): การรักษาสมดุลไม่ให้ธรรมชาติสูญเสียไปจากการดำเนินโครงการ
• AR3T Framework: ขั้นตอนจัดการความเสี่ยงประกอบด้วย Avoid (หลีกเลี่ยง), Reduce (ลด), Restore & Regenerate (ฟื้นฟู), Transform (ยกระดับ)
• Bio-indicator (ดัชนีชี้วัดทางชีวภาพ): สิ่งมีชีวิตที่ใช้ประเมินสถานะความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ เช่น นกและไก่ป่าในพื้นที่ของ SSP
• Habitat Fragmentation (การแตกแยกของถิ่นอาศัย): ภาวะที่พื้นที่ธรรมชาติถูกตัดขาดจากกัน SSP แก้ไขด้วยการสร้าง Buffer Zone เพื่อเชื่อมต่อทางนิเวศ
• OECMs (Other Effective Area-based Conservation Measures): พื้นที่อนุรักษ์นอกเขตป่าสงวน แต่อยู่ภายใต้การจัดการอย่างยั่งยืนของภาคเอกชน
• Natural Capital (ต้นทุนทางธรรมชาติ): ทรัพยากรธรรมชาติทั้งหมดที่สร้างกระแสของบริการที่เป็นประโยชน์ต่อมนุษย์
• Ecological Rebalancing: การปรับโครงสร้างประชากรสิ่งมีชีวิตใหม่เพื่อให้เกิดความหลากหลายและความสมดุลในระยะยาว

“ความก้าวหน้าหรือการเปลี่ยนแปลงของโลกใบนี้ ขึ้นอยู่กับพลังความร่วมมือจากการลงมือทำของพวกเราทุกคน”

เพราะพลังจากสองมือของเรา คือจุดเริ่มต้นของผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่เพื่อโลกใบนี้

บทความโดย นีรนารา สุขลังการ

อ้างอิง

• รายงานความหลากหลายทางชีวภาพ ประจำปี 2568 กลุ่มบริษัท เสริมสร้าง พาวเวอร์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน)
• กรอบการทำงาน AR3T ในการจัดการความเสี่ยงด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
• แนวทาง ACT-D และ Accelerating Business Actions on Nature โดย Business for Nature
• เอกสาร "ความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพและกลไกการขับเคลื่อนในระดับประเทศ" โดย กองจัดการความหลากหลายทางชีวภาพ สผ.