10 กรกฎาคม 2569

ทุกพลังเล็ก ๆ เพื่อโลก ความเข้าใจเรื่องการปล่อยคาร์บอนและหนทางสู่ความยั่งยืน

International Reducing CO₂ Emissions Day หรือ วันลดการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์สากลเป็นวันสำคัญที่จัดขึ้นเพื่อเตือนใจให้คนตระหนักถึง การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และร่วมกันลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ซึ่งเป็นหนึ่งในก๊าซเรือนกระจกที่เป็นสาเหตุของภาวะโลกร้อน (วันนี้ไม่ได้ถูกจัดตั้งอย่างเป็นทางการโดย UN แต่มีการใช้กันอย่างแพร่หลายในฐานะวันแห่งการสื่อสารและสร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม)

Carbon Emission

การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ คือการระบายก๊าซ CO₂ สู่ชั้นบรรยากาศ ซึ่งเกิดได้ทั้งจากกิจกรรมของมนุษย์และกระบวนการทางธรรมชาติ กิจกรรมใกล้ตัวอย่างการเดินทาง การใช้ไฟฟ้า หรือการผลิตสินค้า ล้วนมีส่วนทำให้เกิดการปล่อยก๊าซชนิดนี้ คาร์บอนไดออกไซด์เป็นก๊าซเรือนกระจกที่มีบทบาทสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เมื่อมีปริมาณสะสมมากขึ้น จะยิ่งกักเก็บความร้อนในบรรยากาศ ส่งผลให้อุณหภูมิโลกสูงขึ้น การลดการปล่อยก๊าซจึงเป็นอีกหนึ่งแนวทางสำคัญในการดูแลโลกของเราอย่างยั่งยืน โดยคาร์บอนไดออกไซด์เป็นหนึ่งในก๊าซเรือนกระจก และยังมีก๊าซอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น มีเทน (CH₄) ไนตรัสออกไซด์ (N₂O) และก๊าซฟลูออริเนต ซึ่งก๊าซแต่ละชนิดมีความสามารถในการกักเก็บความร้อนแตกต่างกัน ด้วยเหตุนี้ จึงมีการกำหนดค่า GWP (Global Warming Potential) เพื่อใช้เปรียบเทียบศักยภาพในการก่อให้เกิดภาวะโลกร้อนของก๊าซแต่ละชนิดให้อยู่ในมาตรฐานเดียวกัน โดยเทียบกับคาร์บอนไดออกไซด์เป็นหลัก

และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจำนวนมากก่อให้เกิดภาวะเรือนกระจกและนำไปสู่ภาวะโลกร้อน ส่งผลให้น้ำแข็งขั้วโลกละลาย ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น พื้นที่ลุ่มต่ำอย่างกรุงเทพฯ เสี่ยงน้ำท่วมมากขึ้น อีกทั้งยังก่อให้เกิดสภาพอากาศสุดขั้ว และทำให้สัตว์บาง ชนิดเสี่ยงสูญพันธุ์เนื่องจากปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศไม่ได้ การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของเรา สามารถเริ่มได้จากเรื่องใกล้ตัว การเลือกใช้ขนส่งสาธารณะ ช่วยลด Scope 1 เพราะเป็นการลดการเผาไหม้เชื้อเพลิงโดยตรง การปิดไฟและประหยัดไฟฟ้าช่วยลด Scope 2 เพราะลดความต้องการผลิตไฟฟ้า ส่วนการเลือกซื้อสินค้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการใช้พลาสติก และคัดแยกขยะเพื่อรีไซเคิล ก็ช่วยลด Scope 3 แม้เป็นเรื่องเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน แต่เมื่อทำอย่างต่อเนื่อง ก็มีส่วนช่วยลดผลกระทบต่อโลกได้อย่างยั่งยืน

ท้ายที่สุดแล้ว การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไม่ใช่เพียงหน้าที่ของภาครัฐหรือองค์กรขนาดใหญ่เท่านั้น แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของเราทุกคน ทุกการตัดสินใจเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวันล้วนมีความหมาย และเมื่อความตั้งใจเล็ก ๆ ของคนจำนวนมากรวมกัน ก็สามารถกลายเป็นพลังสำคัญในการขับเคลื่อนโลกไปสู่อนาคตที่ยั่งยืนได้อย่างแท้จริง

การแบ่งประเภทของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกขององค์กร (Greenhouse Gas Emissions)

Scope 1 – การปล่อยโดยตรง (Direct Emissions) คือ การปล่อยก๊าซที่เกิดจากแหล่งกำเนิดที่องค์กรเป็นเจ้าของหรือควบคุมเอง เช่น การเผาไหม้ชีวมวล
Scope 2 – การปล่อยทางอ้อมจากพลังงาน (Indirect Energy Emissions) คือ การปล่อยก๊าซจากการผลิตไฟฟ้า ไอน้ำ หรือพลังงานที่องค์กร “ซื้อมาใช้”
Scope 3 – การปล่อยทางอ้อมอื่น ๆ (Other Indirect Emissions) เช่น การเดินทางของพนักงาน

บทความโดย ดวงพร งามอยู่เจริญ

อ้างอิง