เจาะลึกการประเมินวัฏจักรชีวิต (LCA) ของโซลาร์ฟาร์ม สู่ความยั่งยืนที่แท้จริงจากต้นน้ำถึงปลายน้ำ

Life Cycle Assessment (LCA)

LCA คือ เครื่องมือ ประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมตลอดวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์ ตั้งแต่ การได้มาของวัตถุดิบ การผลิต การขนส่ง การใช้งาน ไปจนถึงการกำจัดซากหลังจากหมดอายุการใช้งาน

ข้อดี

LCA เมื่อทำครบทั้ง 5 ขั้นตอนจะช่วยให้องค์กรทราบจุดที่ก่อให้เกิด ผลกระทบสูงที่สุด (Hotspot) และสามารถนำข้อมูลไปใช้ปรับปรุงกระบวนการได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้องค์กรมองเห็นทั้งผลกระทบทางตรงและทางอ้อมที่เกิดขึ้นในทุกขั้นตอนได้อย่างครอบคลุม นอกจากผลกระทบการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแล้ว LCA ยังครอบคลุมผลกระทบด้านอื่น ๆ เช่น การทำลายชั้นโอโซน ผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์ และนำข้อมูลที่ได้ไปใช้พัฒนาการดำเนินงานสู่ความยั่งยืนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

LCA of SSP Solar Farm (Scope Cradle to Grave)

1. Use of Raw Material การได้มาของ Solar Panel วัตถุดิบสำหรับผลิตแผงและอุปกรณ์

   แม้องค์กรจะไม่ได้ผลิตแผงโซลาร์แต่ยังต้องประเมินการได้มาของแผงเนื่องจากเป็นผลกระทบทางอ้อม (Upstream Impact) ของระบบโรงไฟฟ้าสำหรับแสงอาทิตย์และแสงอาทิตย์แท้จริงแล้วเป็น Energy Input จากธรรมชาติ ที่ใช้แล้วไม่หมดไปจึงไม่ถือว่าเป็นวัตถุดิบ

2. Manufacturing การผลิตแผงโซลาร์และการสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์

   ในขั้นตอนการผลิต เป็นขั้นตอนที่คิดผลกระทบจากการผลิตติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ รวมถึงอุปกรณ์ประกอบอื่น ๆ เช่น Inverter โครงสร้างเหล็ก สายไฟ และหม้อแปลงไฟฟ้า

3. Distribution การขนส่งแผงโซลาร์มายังโรงไฟฟ้าและกิจกรรมอื่นๆที่มีการใช้ยานพาหนะ

   ประเมินผลกระทบที่เกิดจากการขนส่งแผงโซลาร์เซลล์ อุปกรณ์ไฟฟ้า และวัสดุต่าง ๆ จากโรงงานผลิตไปยังพื้นที่ติดตั้ง Solar Farm รวมถึงการขนส่งระหว่าง supply chain ในแต่ละขั้นตอน ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่ การปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการขนส่งรวมถึงมลพิษทางอากาศจากการใช้เชื้อเพลิง

4. Use การเดินระบบผลิตไฟฟ้า รวมถึงการดูแลซ่อมบำรุง

   เมื่อเริ่มเดินระบบ จะประเมินผลกระทบที่เกิดขึ้นระหว่างการผลิตไฟฟ้าตลอดอายุการใช้งานของระบบ ซึ่งรวมถึงการทำงานของแผงโซลาร์เซลล์ ระบบ Inverter และการบำรุงรักษาอุปกรณ์ แม้ว่าการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์จะปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำเมื่อเทียบกับพลังงานฟอสซิล แต่ยังมีผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมอื่นๆ เช่น การใช้น้ำสำหรับล้างแผงโซลาร์ การเปลี่ยนอุปกรณ์ที่เสื่อมสภาพ รวมถึงของเสียที่เกิดจากการบำรุงรักษา

5. End of Life การรื้อถอน การจัดการแผงเมื่อหมดอายุการใช้งาน

   เมื่อสิ้นสุดอายุการใช้งานโครงการ จะประเมินผลกระทบจากการรื้อถอนระบบ การจัดการซากอุปกรณ์ และการกำจัดวัสดุต่าง ๆ หลังหมดอายุโครงการ ในขั้นนี้หากมีการรีไซเคิลเพิ่มเข้ามา จะช่วยให้ผลกระทบที่จะเกิดขึ้นจากการรื้อถอนนั้นลดลง การรีไซเคิลถือว่าช่วยลดการใช้ทรัพยากรใหม่และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว Solar Panel สามารถ Recycle ได้

   กระจก ⟶ วัสดุก่อสร้าง, ใยแก้ว, Silicon ⟶ ผลิตแผงใหม่, Aluminum Frame ⟶ Aluminum

รู้หรือไม่ !? การจัดตั้งโรงไฟฟ้า ขั้นตอนไหนมี Hotspot สูงที่สุด ขั้นตอนที่หลายคนคาดไม่ถึง นั่นคือ “Manufacturing” หากเราได้ประเมินองค์ประกอบครบวงจร จะทำให้เห็นว่าขั้นตอนการก่อสร้าง/ติดตั้ง เกิดผลกระทบมากที่สุด เนื่องจากในขั้นนี้ ครอบคลุมการผลิตอุปกรณ์ การก่อสร้าง และการติดตั้งระบบ Solar Farm

แล้วเราจะช่วยลด Hotspot ได้อย่างไร?

• ใช้วัสดุก่อสร้างที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
• ใช้แผงโซลาร์/อุปกรณ์ที่มีข้อมูล LCA
• วางแผนการขนส่งและติดตั้งให้มีประสิทธิภาพ
• เพิ่มการใช้วัสดุรีไซเคิล เพื่อลดการใช้วัตถุดิบใหม่

LCA คือการเปิดมุมมองให้เห็นภาพรวมของผลกระทบตลอดทั้งวัฏจักรการดำเนินงาน ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ ทำให้เข้าใจว่าทุกขั้นตอนล้วนเชื่อมโยงและส่งผลต่อกัน การตระหนักถึงผลกระทบในแต่ละขั้นตอนจะช่วยป้องกันการย้ายปัญหาสิ่งแวดล้อมจากจุดหนึ่งไปสู่อีกจุดหนึ่ง ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการขับเคลื่อนองค์กรสู่เป้าหมาย Net Zero ได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมรองรับการเติบโตของธุรกิจและสร้างความยั่งยืนในระยะยาว

บทความโดย ดวงพร งามอยู่เจริญ

อ้างอิง

• Life Cycle Assessment Kopie von V1 Task 12 Life Cycle Assessment Fact Sheet
• IEA-PVPS Task 12 Fact Sheet: Environmental Life Cycle Assessment of Electricity from PV Systems – 2023 Data Update PDF Document