โครงการพัฒนาสุขอนามัยและพลังงานสะอาดเพื่อเยาวชน เนื่องในวันแรงงานแห่งชาติ 2569

บริษัท เสริมสร้าง พลังงาน จำกัด บริษัทในเครือ บริษัท เสริมสร้าง พาวเวอร์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) มุ่งมั่นดำเนินธุรกิจควบคู่ไปกับความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม (ESG) เนื่องในโอกาสวันแรงงานแห่งชาติ ประจำปี พ.ศ. 2569 บริษัทฯ ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของกลุ่มเครือข่ายแรงงานและชุมชนรอบข้าง จึงได้ ร่วมกับสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดลพบุรี จัดกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ขึ้น

จากการประสานงานร่วมกับภาครัฐ พบว่าสถานปฏิบัติธรรมถ้ำภูผาธรรมเจริญสุข อำเภอหนองม่วง จังหวัดลพบุรี เป็นสถานที่อุปการะ เด็กนักเรียนชาวเขาจากอำเภอพบพระ จังหวัดตาก จำนวนประมาณ 70 คน ซึ่งได้รับโอกาสทางการศึกษาตั้งแต่ระดับอนุบาลจนถึงปริญญาตรี อย่างไรก็ดี พื้นที่ส่วนกลางบางส่วนยังคงทรุดโทรม รกกร้าง และระบบไฟฟ้าส่องสว่างรวมถึงระบบพลังงานแสงอาทิตย์ขาดการบำรุงรักษา ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายจากอุบัติเหตุและสัตว์มีพิษแก่เยาวชน บริษัทฯ จึงได้จัดตั้งโครงการจิตอาสานี้ขึ้นเพื่อนำทักษะความเชี่ยวชาญด้านช่างและพลังงานสะอาดของพนักงานมาปรับปรุงพื้นที่ให้เกิดสวัสดิภาพสูงสุด

วัตถุประสงค์โครงการ

• เพื่อยกระดับความปลอดภัยและสุขอนามัยในพื้นที่สันทนาการและห้องน้ำของเด็กนักเรียนชาวเขาจำนวน 70 คน
• เพื่อฟื้นฟูและเพิ่มประสิทธิภาพระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ขนาด 4,050 วัตต์ ของสถานปฏิบัติธรรม
• เพื่อบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐ (สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดลพบุรี) และภาคเอกชนรวม 7 หน่วยงาน ในการขับเคลื่อนประโยชน์สู่สังคม

ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและขอบเขตโครงการ

• ระยะเวลาดำเนินงาน: วันที่ 28 เมษายน 2569 และ วันที่ 30 เมษายน 2569 (รวม 2 วัน เวลา 08:00 - 13:00 น. ปฏิบัติงาน 4 ชั่วโมงต่อวัน)
• สถานที่ดำเนินงาน: สถานปฏิบัติธรรมถ้ำภูผาธรรมเจริญสุข ตำบลหนองม่วง อำเภอหนองม่วง จังหวัดลพบุรี
• ผู้เข้าร่วมโครงการ: พนักงานจิตอาสาสังกัด บริษัท เสริมสร้าง อินฟินิท จำกัด และ บริษัท พรภูนนท์ กรุ๊ป จำกัด รวมทั้งสิ้น 16 ท่าน
• ผู้ได้รับประโยชน์: เด็กนักเรียนชาวเขา 70 คน และพระภิกษุ/ผู้ปฏิบัติธรรมในสถานปฏิบัติธรรม

แผนการดำเนินงาน

วันที่ 1: การปรับภูมิทัศน์และฟื้นฟูระบบพลังงาน (28 เมษายน 2569)

• ส่งพนักงานจิตอาสาจำนวน 16 ท่าน เข้าเคลียร์พื้นที่ ถางหญ้า และปรับแต่งภูมิทัศน์ส่วนกลางให้สะอาดปลอดภัย
• ทีมช่างเทคนิคดำเนินการล้างทำความสะอาดแผงโซลาร์เซลล์ของวัด ขนาด 4,050 วัตต์ เพื่อขจัดคราบฝุ่น เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตกระแสไฟฟ้า

วันที่ 2: การเพิ่มระบบส่องสว่างเพื่อความปลอดภัย (30 เมษายน 2569)

• ส่งพนักงานจิตอาสาจำนวน 8 ท่าน เข้าปฏิบัติงานต่อเนื่อง
• ดำเนินการติดตั้งไฟส่องสว่างระบบโซลาร์เซลล์อัตโนมัติรวม 8 ชุด แบ่งเป็นบริเวณห้องอาบน้ำหญิง 5 ชุด และห้องอาบน้ำชาย 3 ชุด เพื่อลดจุดอับสายตาในยามค่ำคืน

การวิเคราะห์ห่วงโซ่ผลลัพธ์ทางสังคม

ปัจจัยนำเข้า (Inputs):

• ทุนมนุษย์และเวลา: พนักงานจิตอาสาปฏิบัติงาน 2 วัน วันละ 4 ชั่วโมง (วันแรก 16 คน วันที่สอง 8 คน)
• ทุนดำเนินงาน: ค่าน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องตัดหญ้า 10 ลิตร และเครื่องมือช่าง

กิจกรรม (Activities): การถางหญ้าปรับภูมิทัศน์, การล้างแผงโซลาร์เซลล์ 4,050 วัตต์ และการติดตั้งโคมไฟโซลาร์เซลล์ 8 ชุด

ผลผลิต (Outputs): พื้นที่รอบสถานปฏิบัติธรรมสะอาดขึ้น, แผงโซลาร์เซลล์สะอาดครบทุกแผง และมีไฟส่องสว่างอัตโนมัติติดตั้งบริเวณห้องน้ำ 8 จุด

ผู้ใช้ (Users):

• เด็กนักเรียนชาวเขา (70 คน): กลุ่มเป้าหมายหลักที่ต้องใช้ชีวิตและศึกษาต่อในพื้นที่
• สถานปฏิบัติธรรม: ผู้ดูแลและบริหารจัดการสภาพแวดล้อมความเป็นอยู่ของเยาวชน

ผลลัพธ์ (Outcomes):

กระบวนการเปลี่ยนแปลงเชิงนามธรรม: ผู้ใช้ → การยอมรับ → การนำไปใช้จนเกิดการเปลี่ยนแปลง

• เด็กนักเรียนชาวเขา 70 คน และผู้ดูแลสถานปฏิบัติธรรมได้รับรู้ถึงความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมที่สะอาดและปลอดภัยกว่าเดิม
• กลุ่มเยาวชนเกิดการยอมรับและเชื่อมั่นในสวัสดิภาพความเป็นอยู่หลังจากจุดอับสายตาและแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์มีพิษถูกขจัดออกไป
• ความกังวลและความหวาดระแวงต่อภัยมืดหรืออันตรายในยามค่ำคืนของเด็กนักเรียนชาวเขาลดน้อยลงอย่างค่อยเป็นค่อยไปจนเกิดเป็นความรู้สึกอุ่นใจและปลอดภัยในที่พักอาศัย
• การเห็นประสิทธิภาพที่ฟื้นคืนกลับมาของโซลาร์เซลล์ช่วยปลูกฝังจิตสำนึกรักษ์พลังงานสะอาดและวินัยในการดูแลรักษาทรัพยากรส่วนรวมให้แก่เยาวชนในระยะยาว
• สถานปฏิบัติธรรมมีเสถียรภาพทางการเงินเพิ่มขึ้นจากการลดภาระค่าไฟฟ้า ส่งผลให้สามารถจัดสรรงบประมาณไปเกื้อหนุนคุณภาพชีวิตและโอกาสทางการศึกษาของเยาวชนได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน

ผลกระทบ (Impacts): เด็กนักเรียนชาวเขา 70 คน ปลอดภัยจากอุบัติเหตุและสัตว์มีพิษ สภาพแวดล้อมเกื้อหนุนต่อสุขภาวะและการศึกษาในระยะยาว

การประเมินผลด้วยทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง (Theory of Change: ToC)

บทวิเคราะห์การส่งต่อคุณค่าทางการพัฒนาสังคมผ่านตรรกะ "ถ้า.... แล้วจะเกิด.... นำไปสู่...." เพื่อตอบคำถามว่าโครงการมอบคุณค่าอะไรให้สังคม:

• เส้นทางที่ 1 (ด้านพลังงาน): ถ้า ทีมช่างเทคนิคจิตอาสาเข้าทำความสะอาดแผงโซลาร์เซลล์ แล้วจะเกิด การฟื้นฟูกำลังการผลิตกระแสไฟฟ้าเพิ่มขึ้น นำไปสู่ การลดภาระค่าไฟฟ้าของสถานปฏิบัติธรรม ทำให้มีงบประมาณไปจัดสรรด้านอาหารและทุนการศึกษาแก่เยาวชนชาวเขาเพิ่มขึ้น
• เส้นทางที่ 2 (ด้านสุขภาวะ): ถ้า พนักงานจิตอาสาร่วมกันถางหญ้าปรับภูมิทัศน์และติดตั้งไฟโซลาร์เซลล์รอบห้องน้ำ 8 ชุด แล้วจะเกิด การขจัดจุดอับสายตาและลดแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์มีพิษ นำไปสู่ เด็กเยาวชน 70 คน มีสุขภาวะและสวัสดิภาพที่ดี ไม่ต้องหวาดระแวงภัยมืดหรืออันตรายในการดำเนินชีวิตประจำวัน
• เส้นทางที่ 3 (ด้านทุนสังคม): ถ้า เอกชนจับมือร่วมทำงานพัฒนาชุมชนกับสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดลพบุรี แล้วจะเกิด การบูรณาการทรัพยากรและสร้างจิตสาธารณะในกลุ่มแรงงาน นำไปสู่ ทุนทางสังคมที่เข้มแข็งและความไว้วางใจระหว่างชุมชน หน่วยงานรัฐ และองค์กรธุรกิจอย่างยั่งยืน

การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI Evaluation)

การกำหนดต้นทุน (Establishing Costs / Total Input)

คำนวณจากทรัพยากรที่ใช้จริงตามเอกสารสรุปกิจกรรม:

• ต้นทุนแรงงานพนักงานจิตอาสา: (อัตราค่าจ้างพนักงาน 376 บาทต่อวัน หรือ 47 บาท/ชั่วโมง ปฏิบัติงานวันละ 4 ชั่วโมง)
  • วันที่ 28 เม.ย. 2569 (16 คน × 4 ชม. × 47 บาท) = 3,008 บาท
  • วันที่ 30 เม.ย. 2569 (8 คน × 4 ชม. × 47 บาท) = 1,504 บาท
• ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง: สำหรับเครื่องตัดหญ้า 10 ลิตร = 421 บาท

รวมมูลค่าการลงทุนทั้งสิ้น (Total Input) = 4,933 บาท

การกำหนดค่าแทนทางการเงิน (Establishing Financial Proxies)

แปลงผลลัพธ์เชิงคุณภาพเป็นตัวเงินโดยอ้างอิงแหล่งข้อมูลค่ากลาง:

• ค่าแทนมูลค่าการฟื้นฟูแผงโซลาร์เซลล์ (4,050 วัตต์): ขนาดแผง: 4.05 kWp | ค่าเฉลี่ยผลิตไฟ: 1,300 kWh / kWp / ปี ปริมาณไฟที่ผลิตได้ทั้งปี: 4.05 x 1,300 = 5,265 kWh/ปี การฟื้นฟู Soiling Loss (25% Recovery): 5,265 x 0.25 = 1,316.25 kWh/ปี

มูลค่าประหยัดรวมทั้งปี (4.5 บาท/หน่วย): 1,316.25 x 4.5 = 5,923.13 บาท/ปี

มูลค่าฟื้นฟูต่อ 1 ครั้งปฏิบัติงาน: 5,923.13 / 12 = 493.59 บาท

• ค่าแทนมูลค่าการจ้างเหมาบริการทางกายภาพ: 10,250 บาท
• ค่าแทนมูลค่าสุขภาวะและความปลอดภัยของเยาวชน (70 คน): 30,350 บาท/ปี

รวมมูลค่าผลกระทบก่อนหักลบ (Gross Impact) = 41,093.59 บาท

การกำหนดกรณีฐาน (Establishing the Baseline)

เพื่อหาผลกระทบที่เกิดขึ้นจากโครงการจริง (Net Impact) ตามเกณฑ์สถาบันป๋วย อึ๊งภากรณ์ จึงหักลบด้วยค่าพารามิเตอร์ดังนี้:

• ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นได้เอง (Deadweight): 10% (สถานปฏิบัติธรรมอาจมีการทำความสะอาดตามรอบปกติอยู่บ้าง แต่ไม่เต็มประสิทธิภาพ)

  คำนวณหักออก: 41,093.59 x 10% = 4,109.36 บาท
  คงเหลือหลังหัก Deadweight: 36,984.23 บาท

• การยกยอดให้ผู้มีส่วนร่วมอื่น (Attribution): 15% (เนื่องจากมีภาคีเครือข่ายเข้าร่วมรวม 7 หน่วยงาน จึงแบ่งสัดส่วนคุณค่าให้ภาคีร่วมและเจ้าของพื้นที่เพิ่มขึ้น)

  คำนวณหักออก: 36,984.23 x 15% = 5,547.63 บาท
  คงเหลือหลังหัก Attribution: 31,436.60 บาท
  มูลค่าผลกระทบสุทธิจากโครงการ (Net Impact) = 31,436.60 บาท

การกำหนดอัตราคิดลด (Establishing the Discount Rate)

เนื่องจากโครงการนี้เป็นกิจกรรมจิตอาสารอบระยะสั้น 1 ปี จึงไม่มีการนำอัตราคิดลด (Discount Rate) มาคำนวณหาค่าคะเนอนาคตข้ามปี โดยมูลค่าสะสมคงอยู่ที่ปีฐานทันที

การแปลงค่า SROI

สรุปความคุ้มค่า: โครงการนี้มีอัตราส่วน SROI สุทธิเท่ากับ 1 : 6.37 หมายความว่า ทุก ๆ 1 บาท ที่บริษัทฯ ลงทุนไป สามารถสร้างมูลค่าผลตอบแทนทางสังคม สุขอนามัย และความปลอดภัยกลับคืนสู่ชุมชนได้สูงถึง 6.37 บาท

อ้างอิง

• เกณฑ์ราคากลางงานจ้างเหมาบริการบริการทำความสะอาดและดูแลสวน: กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง ระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ (e-GP) (ใช้เป็นฐานในการเทียบเคียงมูลค่าสัญญางานจ้างเหมาทางกายภาพเพื่อหาค่ากลาง Market Proxy ของพื้นที่จังหวัดลพบุรี)
• ฐานข้อมูล Financial Proxies ด้านสุขภาวะและความปลอดภัยทางสังคม: สมาคมส่งเสริมผลลัพธ์ทางสังคมประเทศไทย Social Value Thailand (ใช้ระเบียบวิธีวิจัย Willingness to Pay: WTP เพื่อประเมินมูลค่าความเต็มใจที่จะจ่ายเพื่อลดความเสี่ยงจากการบาดเจ็บและอันตรายจากพื้นที่เสี่ยงภัย)
• พงษ์ศักดิ์ ทามแก้ว และคณะ. "การประมาณค่าความสกปรกบนแผงโซลาร์เซลล์ด้วยกระบวนการทางภาพ" การประชุมวิชาการระดับชาติวิศวกรรมวิจัย ครั้งที่ 1.

กรอบแนวคิดและมาตรฐานการคำนวณ (Methodological Framework)

• คู่มือการประเมินผลกระทบทางสังคม (SIA) และผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI): วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ร่วมกับ หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) pmua.or.th (ใช้เป็นมาตรฐานในการจำแนก Inputs, Outputs, Outcomes, หลักเกณฑ์การหักลบค่าผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นเอง (Deadweight) และการกำหนดสัดส่วนการยกยอดคุณค่าให้แก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเป็นธรรม)