โครงการ SPN Drop for life

บริษัท เสริมสร้าง พลังงาน จำกัด บริษัทในเครือของบริษัท เสริมสร้าง พาวเวอร์ คอร์ปอระชั่น จำกัด (มหาชน) มุ่งมั่นดำเนินธุรกิจควบคู่ไปกับความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม (ESG) เนื่องในโอกาสการยกระดับงานด้านสวัสดิภาพและสวัสดิการชุมชน ประจำปี พ.ศ. 2569 บริษัทฯ ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของกลุ่มเครือข่ายแรงงาน ชุมชนรอบข้าง และการสร้างความมั่นคงด้านสาธารณสุข จึงได้ร่วมกับสำนักงานกิ่งกาชาดอำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี จัดกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ขึ้น

จากการประสานงานร่วมกับภาครัฐและหน่วยงานขยายผลเคลื่อนที่ พบว่าในพื้นที่อำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี ยังคงมีความต้องการปริมาณโลหิตสำรองเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยวิกฤต ผู้ป่วยอุบัติเหตุ และผู้ป่วยโรคเลือดตามสถานพยาบาลต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก ซึ่งโลหิตสำรองที่ปลอดภัยและมีมาตรฐานยังคงขาดแคลนในบางช่วงเวลา อีกทั้งกระบวนการจัดหาเลือดในระบบอุตสาหกรรมแบบเดิมมักส่งผลกระทบและสร้างขยะทางการแพทย์เชิงสังเคราะห์ บริษัทฯ จึงได้จัดตั้งโครงการจิตอาสานี้ขึ้นเพื่อนำองค์ความรู้ด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และพลังความสามัคคีของพนักงานมาขับเคลื่อนการจัดหาโลหิตบริจาคเพื่อสร้างสวัสดิภาพทางสุขภาวะสูงสุดให้แก่ชุมชน

วัตถุประสงค์โครงการ

• เพื่อจัดหาและส่งมอบโลหิตสำรองที่ปลอดภัยรวมสะสมในรอบครึ่งปีแรกให้แก่โรงพยาบาลและคลังเลือดในจังหวัดลพบุรี
• เพื่อสร้างจิตสำนึกแห่งการเป็นผู้ให้ พัฒนาพฤติกรรมการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน และสร้างความตระหนักรู้ด้านสุขอนามัยในกลุ่มพนักงานอาสาสมัคร
• เพื่อบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาคเอกชนและหน่วยงานสาธารณสุขภาครัฐ (สำนักงานกิ่งกาชาดอำเภอโคกสำโรง) ในการขับเคลื่อนระบบนิเวศสุขภาพที่ยั่งยืนร่วมกัน

ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและขอบเขตโครงการ

• ระยะเวลาดำเนินงาน: การประเมินผลรอบครึ่งปีแรก รวม 2 วันปฏิบัติงานหลัก ได้แก่ วันที่ 16 มีนาคม 2569 (ครั้งที่ 1) และ วันที่ 25 มิถุนายน 2569 (ครั้งที่ 2) โดยมีกำหนดเวลาปฏิบัติงานของพนักงานจิตอาสา ครั้งละ 4 ชั่วโมง
• สถานที่ดำเนินงาน: หน่วยรับบริการบริจาคโลหิตเคลื่อนที่ ณ ที่ว่าการอำเภอโคกสำโรง และองค์การบริหารส่วนตำบลโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี
• ผู้เข้าร่วมโครงการ: พนักงานจิตอาสาสังกัดหน่วยงานความปลอดภัย (Safety Officer) และทีมปฏิบัติการ O&M รวมทั้งสิ้น 9 ท่าน (ครั้งที่ 1 จำนวน 3 ท่าน และครั้งที่ 2 จำนวน 6 ท่าน)
• ผู้ได้รับประโยชน์: ผู้ป่วยฉุกเฉินและผู้ป่วยที่ต้องการรับโลหิตในพื้นที่จังหวัดลพบุรี รวมถึงพนักงานอาสาสมัครที่ได้รับการส่งเสริมสุขภาวะ

แผนการดำเนินงาน

• ครั้งที่ 1: การจัดหาโลหิตและตั้งคลังเสบียงชีวิตช่วงต้นปี (16 มีนาคม 2569)
  • ส่งพนักงานจิตอาสาและทีมงานประสานงานจำนวน 3 ท่าน เข้าสนับสนุนและร่วมบริจาคโลหิต ณ หน่วยเคลื่อนที่ที่ว่าการอำเภอโคกสำโรง ปฏิบัติงาน 4 ชั่วโมง
  • ดำเนินการจัดเก็บและส่งมอบโลหิตเข้าสู่ระบบคลังเลือดส่วนกลางจำนวน 1,200 CC
• ครั้งที่ 2: การขยายเครือข่ายความร่วมมือและยกระดับปริมาณโลหิตสำรอง (25 มิถุนายน 2569)
  • เพิ่มกำลังพนักงานจิตอาสาเข้าปฏิบัติงานและร่วมบริจาคต่อเนื่องจำนวน 6 ท่าน ณ อบต.โคกสำโรง ปฏิบัติงาน 4 ชั่วโมง
  • ดำเนินการจัดเก็บและส่งมอบโลหิตสนับสนุนกิ่งกาชาดเพิ่มขึ้น 100% เป็นจำนวน 2,400 CC พร้อมรวบรวมแบบประเมินและข้อเสนอแนะด้านสถานที่เพื่อนำไปปรับปรุงในครั้งถัดไป

การวิเคราะห์ห่วงโซ่ผลลัพธ์ทางสังคม

ปัจจัยนำเข้า (Inputs):

• ทุนมนุษย์และเวลา: พนักงานจิตอาสาปฏิบัติงานรวม 2 ครั้ง ครั้งละ 4 ชั่วโมง (ครั้งแรก 3 คน ครั้งที่สอง 6 คน) คิดเป็นเวลารวม 36 ชั่วโมงทำงาน
• ทุนดำเนินงาน: งบประมาณที่เป็นตัวเงิน (Actual Spend) เท่ากับ 0 บาท (เนื่องจากได้รับการสนับสนุนอุปกรณ์ทางการแพทย์และเตียงรับบริจาคจากกิ่งกาชาดในพื้นที่)

กิจกรรม (Activities):

• การตั้งหน่วยรับบริจาคโลหิตเคลื่อนที่เชิงรุก การตรวจคัดกรองความเข้มข้นของโลหิตและสัญญาณชีพ และการดำเนินกระบวนการเจาะเก็บโลหิตอย่างปลอดภัยตามมาตรฐานอาชีวอนามัย

ผลผลิต (Outputs):

• ปริมาณโลหิตปลอดภัยที่จัดเก็บได้สำเร็จรวมสะสมครึ่งปีแรก 3,600 CC (หรือเทียบเท่า 9 ถุงมาตรฐาน ถุงละ 400 CC) และข้อมูลคำติชมจากผู้ร่วมงานเพื่อนำไปปรับเพิ่มจำนวนเตียงรับบริจาคในอนาคต

ผู้ใช้ (Users):

• โรงพยาบาลและคลังโลหิตจังหวัดลพบุรี: ผู้รับมอบเสบียงโลหิตไปบริหารจัดการและกระจายสู่สถานพยาบาล
• พนักงานอาสาสมัครและชุมชน: ผู้ใช้บริการระบบคัดกรองและตรวจเช็กสุขภาพเชิงป้องกันของหน่วยเคลื่อนที่

ผลลัพธ์ (Outcomes):

• กระบวนการเปลี่ยนแปลงเชิงนามธรรม: ผู้ใช้ → การยอมรับ → การนำไปใช้จนเกิดการเปลี่ยนแปลง
  • พนักงานอาสาสมัครเกิดความรับรู้ถึงความสำคัญของการเป็นผู้ให้ และเข้าใจในสถานการณ์ความต้องการโลหิตของชุมชนรอบไซต์งาน
  • พนักงานและชุมชนยอมรับและเชื่อมั่นในระบบคัดกรองสุขภาวะ ส่งผลให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม หันมาดูแลสุขภาพร่างกาย รักษาน้ำหนัก และควบคุมอาหารเพื่อเตรียมความพร้อมในการบริจาคเลือดต่อเนื่องในทุก 3 เดือน
  • ความกังวลและความเสี่ยงต่อภาวะวิกฤตขาดแคลนโลหิตในสถานพยาบาลท้องถิ่นลดน้อยลง แพทย์และพยาบาลเกิดความอุ่นใจในการวางแผนรักษาผู้ป่วยฉุกเฉิน
  • ระบบสาธารณสุขในพื้นที่ลพบุรีมีเสถียรภาพและลดภาระต้นทุนในการจัดหาหรือสั่งซื้อเลือดเทียมราคาแพง ส่งผลให้โรงพยาบาลสามารถจัดสรรงบประมาณไปเกื้อหนุนเครื่องมือแพทย์ด้านอื่นและการบริการรักษาพยาบาลส่วนรวมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผลกระทบ (Impacts):

• ผู้ป่วยฉุกเฉินและผู้ป่วยโรคเลือดในจังหวัดลพบุรีปลอดภัยและได้รับการต่อชีวิตทันท่วงที สภาพแวดล้อมทางสาธารณสุขรอบไซต์งานเกื้อหนุนต่อสุขภาวะและความมั่นคงทางการแพทย์ในระยะยาว

การประเมินผลด้วยทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง (Theory of Change: ToC)

บทวิเคราะห์การส่งต่อคุณค่าทางการพัฒนาสังคมผ่านตรรกะ "ถ้า.... แล้วจะเกิด.... นำไปสู่...." เพื่อตอบคำถามว่าโครงการมอบคุณค่าอะไรให้สังคม:

• เส้นทางที่ 1 (ด้านสาธารณสุข): ถ้า ทีมจิตอาสาบริจาคโลหิต แล้วจะเกิด การส่งมอบโลหิตปลอดภัยสะสมรวม 3,600 CC เข้าสู่ระบบคลังเลือด นำไปสู่ การช่วยชีวิตผู้ป่วยวิกฤตในจังหวัดลพบุรีได้ทันทีสูงสุดถึง 27 ชีวิต ลดอัตราการสูญเสียจากอุบัติเหตุได้อย่างเป็นรูปธรรม
• เส้นทางที่ 2 (ด้านทุนสังคม): ถ้า บริษัทฯ จับมือร่วมทำงานพัฒนาสุขภาวะชุมชนกับกิ่งกาชาดอำเภอโคกสำโรงอย่างต่อเนื่อง แล้วจะเกิด การยกระดับการตระหนักรู้ด้านสุขภาพเชิงป้องกันและความสามัคคีในกลุ่มแรงงาน นำไปสู่ ทุนทางสังคมที่เข้มแข็ง ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียว และความไว้วางใจระหว่างชุมชน หน่วยงานรัฐ และองค์กรธุรกิจอย่างยั่งยืน

การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI Evaluation)

การกำหนดต้นทุน (Establishing Costs / Total Input)

คำนวณจากทรัพยากรและเวลาปฏิบัติงานจริงของพนักงานจิตอาสา ครั้งละ 4 ชั่วโมง:

• ต้นทุนแรงงานพนักงานจิตอาสา: (อ้างอิงอัตราค่าจ้างเฉลี่ย 44.5 บาท/ชั่วโมง ปฏิบัติงานครั้งละ 4 ชั่วโมงต่อวัน)
  • การดำเนินงานครั้งที่ 1 วันที่ 16 มี.ค. 2569 (พนักงาน 3 คน 4 ชม. 44.5 บาท) = 534 บาท
  • การดำเนินงานครั้งที่ 2 วันที่ 25 มิ.ย. 2569 (พนักงาน 6 คน 4 ชม. 44.5 บาท) = 1,068 บาท
• ต้นทุนงบประมาณเงินสด (Cash Budget): เท่ากับ 0 บาท
• รวมมูลค่าการลงทุนทั้งสิ้น (Total Input) = 1,602 บาท

การกำหนดค่าแทนทางการเงิน (Establishing Financial Proxies)

แปลงผลลัพธ์เชิงคุณภาพและคุณค่าทางสังคมให้เป็นตัวเงิน โดยอ้างอิงแหล่งข้อมูลค่ากลางทางการแพทย์และสังคม

• ค่าแทนมูลค่าโลหิตปลอดภัยที่จัดหาได้ (9 ถุงมาตรฐาน): ปริมาณโลหิตสะสมครึ่งปีแรก: 3,600 CC | ขนาดถุงละ 400 CC คิดเป็น 9 ถุง | อ้างอิงต้นทุนการจัดหา การคัดกรองเชื้อ และระบบโลจิสติกส์ควบคุมอุณหภูมิคลังเลือดเคลื่อนที่ คิดเป็น 2,200 บาทต่อถุง
  • มูลค่ารวมทดแทนทางการเงินของโลหิต: 9 ถุง 2,200 บาท = 19,800 บาท
• ค่าแทนมูลค่าการลดภาระทางกายภาพและบริการระบบคลังเลือด: 4,200 บาท
• ค่าแทนมูลค่าสุขภาวะ ความอุ่นใจ และความปลอดภัยในชีวิตของผู้ป่วย: 4,500 บาท
• รวมมูลค่าผลกระทบก่อนหักลบ (Gross Impact) = 28,500 บาท

การกำหนดกรณีฐาน (Establishing the Baseline)

เพื่อหาผลกระทบที่แท้จริงที่เกิดขึ้นจากโครงการ (Net Impact) ตามเกณฑ์มาตรฐานการประเมินผลทางสังคม จึงหักลบด้วยค่าพารามิเตอร์ดังนี้:

• ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นได้เอง (Deadweight): 10% (ผู้บริจาคบางส่วนอาจเดินทางไปบริจาคโลหิตเองที่โรงพยาบาลศูนย์ประจำจังหวัดตามรอบปกติอยู่บ้าง)
  • คำนวณหักออก: 28,500 × 10% = 2,850 บาท
  • คงเหลือหลังหัก Deadweight: 25,650 บาท
• การยกยอดให้ผู้มีส่วนร่วมอื่น (Attribution): 15% (เนื่องจากต้องแบ่งสัดส่วนคุณค่าและความดีความชอบให้แก่กิ่งกาชาดอำเภอที่เป็นภาคีร่วมสนับสนุนบุคลากรทางการแพทย์และเครื่องมือเจาะเก็บโลหิต)
  • คำนวณหักออก: 25,650 × 15% = 3,847.50 บาท
  • คงเหลือหลังหัก Attribution: 21,802.50 บาท
• มูลค่าผลกระทบสุทธิจากโครงการ (Net Impact) = 21,802.50 บาท

การกำหนดอัตราคิดลด (Establishing the Discount Rate)

เนื่องจากโครงการบริจาคโลหิต "SPN Drop for Life" นี้เป็นกิจกรรมจิตอาสารอบระยะสั้นแบบปีต่อปี และโลหิตที่ได้รับบริจาคสะสมทั้งหมด (3,600 CC) ได้ถูกนำไปกระจายใช้เพื่อช่วยชีวิตผู้ป่วยในสถานพยาบาลทันทีโดยไม่มีการเก็บกักข้ามปี จึงไม่มีการนำอัตราคิดลด (Discount Rate) มาคำนวณหาค่าคะเนอนาคตข้ามปี โดยมูลค่าสะสมสุทธิคงอยู่ที่ปีฐานปัจจุบันทันที

การแปลงค่า SROI

• สรุปความคุ้มค่า: เมื่อปรับลดชั่วโมงการทำงานของอาสาสมัครเหลือครั้งละ 4 ชั่วโมง โครงการนี้ส่งผลให้อัตราส่วน SROI สุทธิเท่ากับ 1 : 13.61 หมายความว่า ทุก ๆ 1 บาท ที่บริษัทฯ ได้ลงทุนไป (ในรูปแบบของเวลาและค่าแรงพนักงานอาสาสมัคร) สามารถสร้างมูลค่าผลตอบแทนทางสังคม สุขอนามัย และความปลอดภัยกลับคืนสู่ชุมชนและระบบสาธารณสุขในพื้นที่อำเภอโคกสำโรงได้สูงถึง 13.61 บาท สะท้อนถึงประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรบุคคลระยะสั้นที่คุ้มค่าสูงสุด

อ้างอิง

เกณฑ์ราคากลางและต้นทุนบริการโลหิตแห่งชาติ: ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย (ใช้เป็นฐานในการเทียบเคียงมูลค่าการจัดหา การคัดกรองเชื้อ และระบบควบคุมอุณหภูมิถุงเลือดเพื่อหาค่ากลาง Market Proxy ของพื้นที่) URL: https://thaibloodcentre.redcross.or.th/wp-content/uploads/2025/03/Contract-Review-NBC-RBC-ปี-2568_-accept.pdf

ฐานข้อมูล Financial Proxies ด้านสุขภาวะและความปลอดภัยสาธารณะ: สมาคมส่งเสริมผลลัพธ์ทางสังคมประเทศไทย Social Value Thailand (ใช้ระเบียบวิธีวิจัยประเมินมูลค่าความเต็มใจที่จะจ่ายเพื่อลดความเสี่ยงต่อสุขภาวะวิกฤตและการเสียชีวิต) URL: https://socialvaluethailand.org

อัตราค่าจ้างขั้นต่ำประจำจังหวัดลพบุรี พ.ศ. 2569: ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง กระทรวงแรงงาน (ใช้เป็นฐานอ้างอิงในการคำนวณต้นทุนค่าแรงและเวลาในการปฏิบัติงานของพนักงานจิตอาสาในพื้นที่ปฏิบัติงานจริงคิดย่อยเป็นรายชั่วโมง) URL: https://www.mol.go.th/อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ

กรอบแนวคิดและมาตรฐานการคำนวณ (Methodological Framework): คู่มือการประเมินผลกระทบทางสังคม (SIA) และผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI) โดยวิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ใช้เป็นมาตรฐานในการจำแนก Inputs, Outputs, Outcomes, หลักเกณฑ์การหักลบ Deadweight และการกำหนดสัดส่วนการยกยอดคุณค่า Attribution อย่างเป็นธรรม) URL: https://sroi-puey.my.canva.site/